७आयएएस श्री राजेश अग्रवाल(IAS SHRI RAJESH AGGARWAL) ‘प्रारंभिक जीवन’, ‘शिक्षण’, ‘UPSC प्रयत्न आणि रँक’ आणि जॉइनिंग देट?

नमस्कार मित्र आणि मैत्रिणींनो आज आपण वाचणार आहोत Ias Shri Rajesh Aggarwal Biography In Marathi लेख, भारतीय प्रशासकीय सेवेतील (IAS) अत्यंत कार्यक्षम, अभ्यासू आणि तंत्रस्नेही जेष्ठ अधिकारी म्हणून आयएएस श्री राजेश अग्रवाल(IAS SHRI RAJESH AGGARWAL) यांची ओळख आहे. 1989 च्या बॅचचे महाराष्ट्र कॅडरचे अधिकारी असलेले श्री अग्रवाल सध्या महाराष्ट्र राज्याचे सर्वोच्च प्रशासकीय पद असलेले “मुख्य सचिव” (CHIEF SECRETARY) म्हणून कार्यरत आहेत. तीन दशकाहून अधिक काळाच्या आपल्या प्रदीर्घ आणि गौरवशाली कारकिर्दीत त्यानी राज्य आणि केंद्र शासनाच्या विविध महत्वाच्या विभागाचे नेतृत्व करत प्रशासनाला नवी दिशा दिली आहे.
मूळचे पंजाबमधील जालंदर येथील असलेले श्री राजेश अग्रवाल यांनी देशातील नामांकित आयआयटी दिल्ली (IIT DELHI) येथून संगणक विज्ञान आणि अभियांत्रिकी (COMPUTER SCIENCE & ENGINEERING) या विषयात बी.टेक (B.TECH) पदवी घेतली आहे. तांत्रिक शिक्षणाची भक्कम पार्श्वभूमी असल्यामुळे त्यानी आपल्या संपूर्ण प्रशासकीय सेवेत आधुनिक तंत्रज्ञान, ई-गव्हर्णन्स आणि डिजिटल माध्यमाचा अत्यंत्व प्रभावी वापर केला आहे.
महाराष्ट्र शासनामध्ये काम करताना त्यांनी अकोल्याचे जिल्हाधिकारी तसेच वित्त, माहिती तंत्रज्ञान (IT) आणि मत्स्यव्यावसाय विभागाचे सचिव म्हणून अत्यंत मोलाची कामगिरी बजावली आहे. यांचसोबत, केंद्र सरकारच्या प्रतिनियुक्तीवर असताना त्यानी भारत सरकारच्या कौशल्य विकास आणि उद्योजकता मंत्रालयाचे सचिव तसेच दिव्यांगजन सक्षीमीकरण विभागाचे सचिव यासारख्या अत्यंत महत्वाच्या पदांची धुरा यशस्वीपने सांभाळली आहे.
भारतीय निवडणूक आयोग आणि नॅशनल इंटरनेट एक्सचेंज ऑफ इंडिया (NIXI) मधील त्यांचे कार्यही उल्लेखनीय राहिले आहे. शांत व संयमी स्वभाव, कोणत्याही विषयाचा सखोल अभ्यासू करण्याची वृत्ती आणि पारदर्शक कार्यशैली ही आयएएस श्री राजेश अग्रवाल(IAS SHRI RAJESH AGGARWAL) यांच्या व्यक्तिमत्वाची मुख्य वैशिष्ट्ये आहेत. धोरणनिर्मितीमध्ये तांत्रिक अचूकता आणि तळागाळातील सामान्य जनतेचे हित यांचा अचूक समतोल साधणारे एक आदर्श सनदी अधिकारी म्हणून श्री राजेश अग्रवाल नेहमीच ओळखले जातील. ही माहिती तुम्हाला शॉर्ट मध्ये दिली आहे तर आता आपण वाचूयात Ias Shri Rajesh Aggarwal Biography In Marathi लेख मधील संपूर्ण माहिती स्टेप-बाय-स्टेप चला तर मग सुरु करूया व शेयर करायला विसरू नका.
आयएएस श्री राजेश अग्रवाल(IAS SHRI RAJESH AGGARWAL) ‘प्रारंभिक जीवन’, ‘शिक्षण’, ‘UPSC प्रयत्न आणि रँक’
1. प्रस्तावना आणि परिचय (INTRODUCTION)
भारतीय प्रशासकीय सेवा (IAS) ही देशाचा कणा मानली जाते. या सेवेतील अधिकारी केवळ धोरणनिर्मिती करत नाहीत, तर तळागाळातील सामान्य जनतेच्या जीवनात सकारात्मक घडलं घडवून आणण्यासाठी आपले आयुष्य समर्पित करतात. अशाच एका अत्यंत कर्तव्यदक्ष, अभ्यासू आणि कार्यक्षम अधिकाऱ्याच्या यादीत श्री राजेश अग्रवाल यांचे नाव अग्रक्रमाणे घेतले जाते.
महाराष्ट्र कॅडरचे 1989 बॅचचे IAS OFFICER असलेले श्री राजेश अग्रवाल यांनी त्यांच्या 3 दशकाहून अधिक दीर्घ कारकिर्दीत केंद्र आणि राज्य शासनामध्ये विविध अत्यंत महत्वपूर्ण पदे भूषवली आहात. तंत्रज्ञान, कौशल्य विकास, वित्तीय व्यवस्थापन आणि सामाजिक कल्याण यासारख्या क्षेत्रामध्ये त्यानी दिलेले योगदान अत्यंत मोलाचे आहे.
2. सुरुवातीचे आयुष्य आणि शैक्षणिक पार्श्वभूमी (EARLY LIFE & EDUCATION)
कोणत्याही यशस्वी अधिकाऱ्याच्या पाठीमागे त्यांची मजबूत शौक्षणिक पार्श्वभूमी आणि मूल्ये असतात. श्री राजेश अग्रवाल यांनी आपल्या सुरुवातीच्या काळात शिक्षणाला सर्वोच्च प्राधान्य दिले.
तांत्रिक व उच्च शिक्षण:-
त्यांनी मेकॅनिकल इंजिनिअरिंग मध्ये पदवी (B.TECH) प्राप्त केली. तंत्रज्ञान आणि विज्ञानाची आवड असल्यामुळे त्यांना प्रशासकीय निर्णय घेताना तांत्रिक आणि डिजिटल उपायाचा अचूक मेळ घालणे शक्य झाले.
प्रशासकीय आवड:-
अभियांत्रिकीचे शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, देशाच्या सर्वागीन विकासात थेट योगदान देण्याच्या उद्देशाने त्यांनी लोकसेवा आयोगाच्या (UOSC) परीक्षाची तयारी केली आणि पहिल्याच प्रयत्नात घवघवीत यश मिळवत 1989 मध्ये भारतीय प्रशासकीय सेवेत (IAS) प्रवेश केला.
3. प्रशासकीय कारकीर्दीची सुरुवात आणि महाराष्ट्र कॅडर (EARLY CAREER IN MAHARASHTRA)
सेवा प्रवेशानंतर आयएएस श्री राजेश अग्रवाल(IAS SHRI RAJESH AGGARWAL) यांची नियुक्ती महाराष्ट्र कॅडरमध्ये झाली. महाराष्ट्रातील विविध जिल्ह्यामध्ये आणि विभागामध्ये काम करत असताना त्यांनी प्रशासकीय अनुभवाचा पाया भक्कम केला.
तळागाळातील अनुभव:-
जिल्हा पातळीवर काम करत असताना त्यांनी ग्रामीण भागातील प्रश्न, शेती, सिंचन, आरोग्य आणि शिक्षण या क्षेत्रातील अडचणी जवळून समजून घेतल्या.
पारदर्शक कारभार:-
आयएएस श्री राजेश अग्रवाल (IAS SHRI RAJESH AGGARWAL) यांच्या सुरुवातीच्या कार्यकाळातच त्यांच्या कामातील शिस्त, निर्णयक्षमता आणि पारदर्शकता यामुळे ते वरिष्ठ अधिकाऱ्याच्या आणि सर्वसामान्यांच्या पसंतीत उतरले. त्यांनी स्थानिक प्रशासनाला अधिक लोकांभिमुख बनवण्यासाठी अनेक नावीन्यपूर्ण प्रयोग केले.
4. केंद्र शासनातील महत्त्वपूर्ण पदे आणि योगदान (CENTRAL GOVERNMENT ASSIGNMENTS)
आयएएस श्री राजेश अग्रवाल(IAS SHRI RAJESH AGGARWAL) यांनी आपल्या कारकिर्दीत केवळ राज्य पातळीवर नव्हे, तर केंद्र शासनाच्या विविध मंत्रालयामध्ये अत्यंत उच्च आणि धोरणात्मक पदे भूषवली आहेत. यामध्ये त्यांचे योगदान देशाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्वपूर्ण ठरले आहे.
अ. कौशल्य विकास आणि उद्योजकता मंत्रालय (MINISTRY OF SKILL DEVELOPMENT AND ENTREPRENEURSHIP)
भारतासारख्या तरुण देशात “कौशल्य विकास” (SKILL DEVELOPMENT) हा अत्यंत महत्वाचा विषय आहे. राजेश अग्रवाल यांनी या मंत्रालयात सहसचिव आणि इतर महत्वाच्या भूमिकामध्ये काम केले आहे.
युवा सक्षमीकरण:-
देशातील लक्षावधी तरुणांना रोजगारक्षम बनवण्यासाठी आयएएस श्री राजेश अग्रवाल (IAS SHRI RAJESH AGGARWAL) यांनी विविध कौशल्य विकास प्रशिक्षण कार्यक्रमाचे जाळे पसरवण्यात महत्वाची भूमिका बजावली.
डिजिटल प्लॅटफॉर्म:-
कौशल्य प्रशिक्षणाला आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड देऊन पारदर्शकता आणण्यासाठी त्यांनी अनेक डिजिटल उपक्रम राबवले.
ब. वित्तीय सेवा विभाग आणि इतर धोरणात्मक पदे (FINANCIAL SERVICES & GOVERNANCE)
आयएएस श्री राजेश अग्रवाल(IAS SHRI RAJESH AGGARWAL) यांनी केंद्र सरकारच्या वित्त मंत्रालयातर्गत वित्तीय सेवा विभागात (DEPARTMENT OF FINANCIAL SERVICES) देखील महत्वाची जबाबदारी पार पाडली.
बँकिंग आणि विमा सुधारणा:-
बँकिंग क्षेत्रातील सुधारणा, वित्तीय समाकेशकता (FINANCIAL INCLUSION) आणि सरकारी योजना तळागाळातील लोकांपर्यंत पोहोचवण्यात त्यांचे व्यवस्थापन कौशल्य कामी आले.
धोरणात्मक निर्णय:-
देशाच्या आर्थिक आणि औद्योगिक धोरणाच्या आखनिमध्ये त्यांनी तांत्रिक दृष्टिकोन आणि जनहिताचा समतोल साधत काम केले.
5. डिजिटल इंडिया आणि तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर (DIGITAL TRANSFORMATION & INNOVATION)
आयएएस श्री राजेश अग्रवाल(IAS SHRI RAJESH AGGARWAL) यांच्याकडे एका आधुनिक विचारसरणीचे प्रशासक म्हणून पहिले जाते. त्यांनी आपल्या प्रत्येक पदावर तंत्रज्ञानाचा वापर करून प्रशासकीय प्रक्रिया सुलभ आणि वेगवान करण्यावर भर दिला.
ई-गव्हर्नन्स (E-GOVERNANCE):-
लालफितीचा कारभार कमी करणे, नागरिकांना डिजिटल माध्यमातून सहज सेवा उपलब्ध करून देणे आणि भ्रष्टाचाराला आळा घालणे यासाठी त्यांनी नेहमी तंत्रज्ञानाचा आग्रह धरला.
सायबर सुरक्षा आणि समन्वय:-
आयएएस श्री राजेश अग्रवाल(IAS SHRI RAJESH AGGARWAL) यांच्या कार्यकाळात डिजिटल व्यवहाराच्या वाढत्या प्रमाणामुळे निर्माण होणाऱ्या आव्हानाचा मुकाबला करण्यासाठीच्या प्रशासकीय उपयोजनामध्येही त्यांचे मार्गदर्शन मोलाचे ठरले आहे.
6. नेतृत्व गुण आणि कार्यशैली (LEADERSHIP STYLE & WORK ETHIC)
एक आदर्श IAS OFFICER कसा असावा, याचे उत्तम उदाहरण श्री राजेश अग्रवाल यांच्या कार्यशैलीतुन दिसून येते. त्यांच्या व्यक्तिमत्वची व कार्यशैलीची प्रमुख वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
1. अभ्यासू वृत्ती:-
कोणत्याही विषयाची सखोल माहिती घेतल्याशिवाय ते अंतिम निर्णय घेत नाहीत. त्यांचा अभ्यासू आणि कायदेशीर बाबीवरील पकड अत्यंत मजबूत आहे.
2. शांत आणि संयमी स्वभाव:-
कितीही मोठा प्रशासकीय किंवा तणावपूर्ण प्रसंग असला, तरी ते अत्यंत शांतपणे व कायदेशीर मार्गाने त्यावर तोडगा काढतात.
3. टीमवर्कला प्राधान्य:-
ते सहकाऱ्यावर विश्वास टाकून त्यांना मोकळीक देतात, ज्यामुळे संपूर्ण टीम अधिक उत्साहाने काम करते.
4. जनताभिमुख दृष्टी:-
अधिकारी म्हणून सत्तेचा वापर लोकांसाठी कसा करता येईल, यावर आयएएस श्री राजेश अग्रवाल(IAS SHRI RAJESH AGGARWAL) यांचा नेहमी कटाक्ष असतो.
7. वारसा आणि भावी पिढीसाठी प्रेरणा (LEGACY & INSPIRATION)
श्री राजेश अग्रवाल यांनी भारतीय प्रशासकीय सेवेमध्ये 30 वर्षाहून अधिक काळ सेवा बजावली आहे. त्यांची ही कारकीर्द तरुण प्रशासकीय अधिकारी आणि UPSC ची तयारी करणाऱ्या विध्यार्थ्यांसाठी एका दीपास्तभासारखी आहे.
नैतिकता (ETHICS):-
प्रशासनात प्रामाणिकपणा, सत्यनिष्ठा आणि कर्तव्यकठोरता किती महत्वाची आहे, हे त्यांनी आपल्या कृतीतून सिद्ध केले आहे.
देशसेवा प्रथम:-
कोणत्याही पदावर असताना वैयक्तिक स्वार्थापेक्षा देशाचे हित आणि जनहित नेहमीच सर्वोपरी ठेवले पाहिजे, हा संदेश त्यांच्या संपूर्ण जीवनप्रावसातून मिळतो.
निष्कर्ष (CONCLUSION):
आयएएस श्री राजेश अग्रवाल(IAS SHRI RAJESH AGGARWAL) हे केवळ एक सनद अधिकारी नाहीत, तर भारतीय प्रशासकीय व्यवस्थेचे एक शिल्पकार आहेत. त्यांच्या दूरदृष्टीमुळे, तांत्रिक ज्ञानामुळे आणि अफाट अनुभवामुळे अनेक धोरणे यशस्वी झाली आहेत. एका सामान्य अभियंता तरुणापासून ते देशाच्या सर्वोच्च प्रशासकीय पदापर्यंतचा त्यांचा प्रवास अत्यंत प्रेरणादायी आहे. त्यांची ही निष्ठावान सेवा भारताच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी नेहमीच मार्गदर्शक ठरेल.
IAS श्री. राजेश अग्रवाल यांच्याबद्दल विचारले जाणारे प्रश्न (FAQS)
श्री. राजेश अग्रवाल सध्या कोणत्या पदावर कार्यरत आहेत?
ते 1 डिसेंबर 2025 पासून महाराष्ट्र राज्याचे मुख्य सचिव (CHIEF SECRETARY, GOVERNMENT OF MAHARASHTRA) या सर्वोच्च प्रशासकीय पदावर कार्यरत आहेत.
ते कोणत्या बॅचचे आणि कोणत्या कॅडरचे आयएएस अधिकारी आहेत?
श्री राजेश अग्रवाल( SHRI RAJESH AGGARWAL) हे 1989 च्या बॅचचे IAS अधिकारी असून त्यांचे कॅडर महाराष्ट्र आहे.
श्री. राजेश अग्रवाल यांचे मूळ गाव आणि जन्म तारीख काय आहे?
त्यांचा जन्म 12 नोव्हेंबर 1966 रोजी पंजाबमधील जालंधर येथे झाला असून, त्यांचे मूळ राज्य (DOMICILE) पंजाब आहे.
त्यांचे शिक्षण काय झाले आहे?
त्यांनी 1987 मध्ये आयआयटी दिल्ली (IIT DELHI) येथून संगणक विज्ञान आणि अभियांत्रिकी (B.TECH IN COMPUTER SCIENCE AND ENGINEERING) विषयात पदवी प्राप्त केली आहे.
महाराष्ट्राचे मुख्य सचिव होण्यापूर्वी त्यांनी केंद्र सरकारमध्ये कोणती महत्त्वाची पदे भूषवली आहेत?
केंद्र सरकारमध्ये प्रतिनियुक्तीवर असताना त्यांनी अनेक महत्वाची पदे सांभाळली आहेत, जसे सचिव (SECRETARY) दिव्यागजन साक्ष्मीकरण विभाग, सामाजिक आणि अधिकारिता मंत्रालय (सप्टेंबर 2022 ते नोव्हेंबर 2025), सचिव (SECRETARY) म्हणून कौशल्य विकास आणि उद्योजकता मंत्रालय (सप्टेंबर 302कादीर ते ऑगस्ट 2022), अतिरिक्त सचिव आणि वित्तीय सल्लागार, सहसचिव (JOINT SECRETARY), आदिवासी व्यवहार मंत्रालय आणि वित्तीय सेवा विभाग (DEPARTMENT OF FINANCIAL SERVICES), अतिरिक्त मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून नॅशनल इंटरनेट एक्सचेंज ऑफ इंडिया (NIXI) आणि संचालक (DIRECTOR) म्हणून भारतीय निवडणूक आयोग (ELECTION COMMISSION OF INDIA) पदे भूषवली आहेत.
महाराष्ट्र राज्य प्रशासनात त्यांनी यापूर्वी कोणती कामे केली आहेत?
आपल्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीला त्यांनी ठाणे आणि रत्नागिरी येथे सहाय्यक जिल्हाधिकारी, जळगाव जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) आणि अकोल्याचे जिल्हाधिकारी (DISTRICT COLLECTOR) म्हणून काम पाहिलंत आहेत, तसेच राज्य शासनाच्या माहिती तंत्रज्ञान (IT), वित्त आज मत्स्यव्यावसाय विभागाचे सचिव म्हणूनही त्यांनी जबाबदारी पार पाडली आहे.
त्यांना आयटी आणि डिजिटल गव्हर्नन्सचे तज्ज्ञ का मानले जाते?
आयआयटी दिल्लीमधून कॉम्प्युटर सायन्समध्ये शिक्षण घेतल्यामुळे आणि नॅशनल इंटरनेट एक्सचेंज (NIXI), निवडणूक आयोग व महाराष्ट्र शासनाच्या आयटी विभागाचे प्रधान सचिव म्हणून काम केल्यामुळे प्रशासनात ई-गव्हर्णन्स आणि डिजिटल तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर करण्यात त्यांचा मोठा वाटा आहे.
त्यांची निवृत्तीची तारीख कधी आहे?
शासकीय सेवेच्या नियमानुसार आयएएस श्री राजेश अग्रवाल(IAS SHRI RAJESH AGGARWAL) यांचा नियमित निवृतीचा कार्यकाळ 2026 अखेर पूर्ण होत आहे.